Γράφει ο Απόστολος Πάππος για τη νουβέλα «Η Παναγία του Βλαντίμιρ» της Έλενας Αρτζανίδου με εικονογράφηση της Σμαρώς Τζενανίδου (εκδ. Σύγχρονοι Ορίζοντες, 2025) | το κείμενο δημοσιεύτηκε στο ηλεκτρονικό περιοδικό elniplex.gr
Μια ιστορία από το ένδοξο της ελληνικής ομογένειας Νοβοροσίσκ, σιμά στο σημερινό Κράσνονταρ και τις πόλεις που παρόντος χάνονται από έναν άλλο πόλεμο, την Τραπεζούντα και τη Σαμψούντα, που σαν αγκαλιά γύρω από τη Μαύρη Θάλασσα είναι η πάλαι μεγάλη λίμνη του ελληνισμού. Κι από εκεί στη Μακεδονία, εντός των νέων ελληνικών συνόρων (με τη συνθήκη της Λωζάνης), ξυπόλυτοι όπως λέει κι ο υπότιτλος της ιστορίας.
Πόνος ανείπωτος, βαθύς, και να μη ξέρεις τι θα κατορθωθεί και τι θα πάει στον βυθό και στα θαλασσομάχα πέλαγα. Άπατρις και ανέστιος, ταξιδεμένος με τη βιά και την οργή, πού είναι η ξενιτειά και ο χαμός και πού η κόλαση και το θάμα; Κι όταν ξεσπάει το κακό και η φωτιά θεριεύει, από σπίτι σε σπίτι κι από γειτονιά σε γειτονιά, γιατί οι σφαγείς είχαν κουρδιστεί σαν πιόνια σε παιχνίδι, μένουν τα όσια και τα ιερά να γίνουν ένα με το σώμα, αποσκευές σου, να δώσουν τη δική τους μάχη με την πίστη σου μαζί, να σώσεις ό,τι σώζεται, μήπως και έχεις λίγο λιγότερα δεινά να πεις στα παρακάθια*.
Η γραφή της Έλενας Αρτζανίδου, δωρική, μετρημένη και εκφραστική, με μια σκοτεινιά που ταιριάζει σε μια μεστή ιστορική νουβέλα-φόρο τιμής στους Έλληνες του Πόντου οι οποίοι συχνά κουβάλησαν μαζί τους τα ασημικά και δυο ενθύμια, κάποτε έσωσαν δυο προικιά ή ένα δαχτυλίδι μες την κάλτσα, αλλά σχεδόν ποτέ δεν έχασαν την πίστη. Και ξυπόλητοι, οι εικόνες που τους συντρόφευαν, έκαναν το δικό τους ταξίδι προσφυγιάς και ξενιτειάς. Των ανθρώπων αυτών που εκπροσωπούν όλο τον ξεριζωμένο ελληνισμό τη μοίρα και τη σκέψη, συμπυκνώνει στην ιστορία της η συγγραφέας, η οποία εκκινώντας από μια ιστορική εικόνα του 12ου αιώνα, όπως ήταν η Παναγία του Βλαντίμιρ, φτιάχνει ένα χρονικό του ξεριζωμού των Ποντίων από το 1914 μέχρι και το 1923, χρονιά που αποφασίζεται η ανταλλαγή των πληθυσμών μεταξύ των δύο χωρών.
Σήμερα η Παναγία του Βλαντίμιρ (τέμπερα σε ξύλο, 1,06 Χ 69 εκατοστά) φυλάσσεται στην Κρατική Πινακοθήκη Τρετιακόφ (130+ χιλιάδες εκθέματα) όπου μεταφέρθηκε από τους Μπολσεβίκους κατά την επανάσταση του 1917 και μετά αλλεπάλληλων περιπετειών και φθορών που υπέστη, βρίσκεται πια προστατευμένη από θωρακισμένο γυαλί.
Τα σχέδια της Σμαρώς Τζενανίδου εκπέμπουν ευαισθησία και τον αέρα της νοσταλγίας.
Για αναγνώστες από 17 περίπου ετών.
Παναγιά του Βλαντίμιρ
Από το Νοβοροσίσκ στον Πόντο και ξυπόλυτοι στη Μακεδονία
Έλενα Αρτζανίδου
Σύγχρονοι Ορίζοντες
66 σελ.
ISBN 978-960-398-474-0
Τιμή €13,40
Smaro 